Luật Sư Trần Đức Tài
Hiện nay, tình trạng thường bắt gặp về đất đai đó là việc Sổ đỏ chỉ đứng tên một người (ở đây là vợ), dẫn đến những thắc mắc về quyền lợi của người còn lại (chồng). Vấn đề này có thể gây ra nhiều mâu thuẫn trong gia đình, vậy câu trả lời là gì? Người chồng sẽ có những quyền gì khi sổ đỏ chỉ đứng tên người vợ. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các vấn đề liên quan quyền của người chồng trong trường hợp sổ đỏ đứng tên vợ, dựa trên quy định pháp luật Việt Nam.
Quyền của chồng khi sổ đỏ đứng tên vợ
Trường hợp 1: Đất là tài sản chung của vợ chồng
Tài sản chung của vợ chồng là những tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân của vợ chồng. Đất này có thể là tài sản do thu nhập của từ cả vợ và chồng góp mua chung hoặc đất cho người khác tặng cho vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân của họ và được xác định là tài sản chung theo quy định.
Trong trường hợp này vợ và chồng có quyền ngang nhau, dù sổ đỏ chỉ đứng tên vợ. Căn cứ khoản 1 Điều 35 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. theo đó vợ và chồng việc sử dụng quyền sử dụng đất chung do vợ và chồng thỏa thuận. Có thể hiểu, cả hai đều có quyền sử dụng đối với đất tuy nhiên khi thực hiện các quyền của mình thì cần thỏa thuận và sự đồng ý của người còn lại. Các giao dịch do chồng hoặc vợ tự thực hiện liên quan đến tài sản chung nhưng chưa được sự đồng ý của bên còn lại có thể bị Tòa tuyên vô hiệu, không có hiệu lực pháp luật.
Cụ thể, vợ và chồng sử dụng thu nhập từ tiền lương của bản thân góp mua chung đất, nhưng thống nhất chỉ để tên vợ trên sổ đỏ thì quyền của vợ và chồng là như nhau đối với việc sử dụng đất.
Trường hợp 2: Đất là tài sản riêng của vợ
Tài sản riêng là tài sản được hình thành trước hôn nhân hoặc trong thời kỳ hôn nhân do nhận thừa kế, tặng cho riêng, tài sản sinh ra từ tài sản riêng có trước hôn nhân, được chia riêng theo yêu cầu của vợ/chồng, quyết định của Tòa án hoặc từ thỏa thuận của vợ và chồng.
Khi đất thuộc tài sản riêng của vợ và chỉ đứng tên của vợ thì người chồng không có quyền sử dụng đối với tài sản này, trừ trường hợp có sự đồng ý của vợ cho việc sử dụng. Tuy nhiên, khi xác định tài sản mà nhận thấy có sự đóng góp của người chồng đối với đất thì người chồng có thể nhận được quyền sử dụng đất theo phần góp sức của bản thân nếu có.
Cụ thể, người vợ được cha mẹ vợ tặng đất, và khi tặng cho xác định rõ đất này chỉ cho người vợ thì đất là tài sản riêng của vợ, người chồng không có quyền sử dụng đất trong trường hợp này.
Trường hợp đặc biệt: Đất liên quan đến quyền lợi thứ ba
Nếu đó đang trong diện được thế chấp tại ngân hàng thì đất sẽ liên quan đến quyền lợi của người thứ ba là ngân hàng cho vay. Trường hợp này cần xác định quyền và nghĩa vụ của các bên khi ký kết hợp đồng thế chấp. Việc thế chấp cần sự đồng ý của người chồng khi đất được xác định là tài sản chung theo quy định.
Nếu đất đang trong quá trình tranh chấp hoặc có quy hoạch, các vấn đề tranh chấp và quy hoạch sẽ được thông báo đến cả hai vợ chồng nếu đất là tài sản chung.
>>Tham khảo: Thời gian sang tên sổ đỏ khi người đứng tên đã mất
Quyền lợi cụ thể của chồng trong các tình huống thực tế
Quyền sử dụng đất
Tài sản chung: Người chồng có quyền sử dụng đất tương tự như quyền sử dụng đất của vợ. Có thể thực hiện các quyền theo quy định của pháp luật đối với thửa đất đó. Tuy nhiên, phải tuân theo mục đích sử dụng đất, quyền hạn được Nhà nước giao đất, quy hoạch nếu có.
Tài sản riêng: Người chồng không có quyền sử dụng đối với đất đai đứng tên của vợ trong trường hợp này. Có thể hiểu đây là quyền sử dụng đất ở đây thuộc sở hữu riêng của người vợ, người chồng không có quyền đối với thửa đất đó.
Quyền chuyển nhượng hoặc thế chấp
Tài sản chung: Tài sản chung thì vợ và chồng có quyền sử dụng đất ngang nhau. Quyền sử dụng đất bao gồm quyền chuyển nhượng, thế chấp quyền sử dụng đất, vì vậy người chồng có quyền chuyển nhượng hoặc thế chấp quyền sử dụng đất tương tự như quyền sử dụng đất của vợ.
Tài sản riêng: Người chồng không có quyền sử dụng đất không có phần quyền của mình. Vì vậy, người chồng không có quyền chuyển nhượng hoặc thế chấp đối với thửa đất thuộc quyền sử dụng đất của vợ.
Quyền thừa kế
Tài sản chung: Việc phân chia tài sản sẽ được thực hiện dựa theo quy định về thừa kế và quy định về phân chia tài sản trong hôn nhân. Cụ thể, theo nguyên tắc chia tài sản chung trong hôn nhân thì người chồng sẽ được nhận ½ tài sản chung của vợ chồng tức là ½ giá trị thửa đất. Phần còn lại thuộc riêng của người vợ, người chồng cũng có thể nhận được phần quyền của mình theo nguyên tắc phân chia di sản thừa kế (người chồng thuộc hàng thừa kế thứ nhất, căn cứ Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015).
Tài sản riêng: Người chồng có quyền nhận thừa kế quyền sử dụng đất của vợ. Trên nguyên tắc, những người thừa kế cùng hàng sẽ nhận được phần chia ngang nhau, người chồng thuộc hàng thừa kế thứ nhất nên có thể được chia thừa kế một phần quyền sử dụng đất ngang với những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (con cái, cha mẹ đẻ của vợ,…) thuộc tài sản riêng của vợ. Hoặc nhận thừa kế quyền sử dụng đất do di chúc hợp pháp từ người vợ.
Quyền khi ly hôn
Tài sản chung: Trên nguyên tắc phân chia tài sản chung trong hôn nhân, khi ly hôn người chồng sẽ nhận được phần quyền sử dụng đất thuộc sở hữu của mình kể cả khi sổ đỏ chỉ đứng tên của vợ. Thông thường, người chồng sẽ có quyền sử dụng đối với ½ thửa đất khi có yêu cầu chia tài sản chung khi ly hôn.
Tài sản riêng: Người chồng không có phần quyền của mình đối với thửa đất do thửa đất đã được xác định là thuộc tài sản riêng của vợ. Nên không thể áp dụng nguyên tắc chia tài sản chung trong hôn nhân trong trường hợp này, người chồng không có quyền đối với quyền sử dụng đất chỉ đứng tên của vợ khi ly hôn.
Cơ sở pháp lý liên quan
Các văn bản pháp luật áp dụng
- Bộ luật Dân sự 2015;
- Luật Đất đai 2024;
- Luật Hôn nhân và Gia đình 2014;
- Nghị định 126/2014/ NĐ-CP hướng dẫn Luật Hôn nhân và Gia đình;
- Thông tư 10/2024/TT-BTNMT hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Phân loại tài sản trong hôn nhân
| Tài sản | Loại tài sản |
| Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân từ thu nhập của vợ và chồng (tiền lương, tiền công,…) | Tài sản chung |
| Tài sản do nhận thừa kế (di chúc), tặng cho chung cả vợ và chồng | |
| Tài sản được tạo ra từ tài sản chung | |
| Tài sản do vợ và chồng thỏa thuận là tài sản chung | |
| Tài sản được hình thành trước thời kỳ hôn nhân | Tài sản riêng |
| Tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân do được thừa kế, tặng cho riêng của vợ hoặc chồng | |
| Tài sản được hình thành trong thời ký hôn nhân nhưng được tạo ra từ tài sản riêng của vợ hoặc chồng. | |
| Tài sản do vợ và chồng thỏa thuận là tài sản riêng của vợ hoặc chồng | |
| Tài sản được xác định là tài sản riêng do yêu cầu của vợ và chồng hoặc theo quyết định của Tòa án |
Các lưu ý quan trọng
Xác minh thông tin trên sổ đỏ
Sổ đỏ là một chứng thư về quyền sử dụng đất rất quan trọng, để xác minh ai là người đang sở hữu quyền sử dụng đất bạn có thể xem người đứng tên trên sổ đỏ.
Khi sổ đỏ chỉ đứng tên một người (vợ hoặc chồng) thì nên kiểm tra mục “Hình thức sử dụng đất”, “Nguồn gốc sử dụng đất” để tìm hiểu đất thuộc sở hữu chung hay riêng, để thực hiện các công việc phù hợp.
Trường hợp sổ đỏ đứng tên của tất cả đồng sở hữu thì mục “Người sử dụng đất và chủ tài sản gắn liền với đất” sẽ ghi tên từng đồng sở hữu. Lúc này tài sản được xác định rõ ràng là tài sản chung, khi thực hiện các giao dịch liên quan đến thửa đất này cần sự đồng ý của tất cả chủ sở hữu (cả vợ và chồng).
Thỏa thuận trước hôn nhân
Nhà nước luôn tôn trọng những giao dịch, thỏa thuận không trái với quy định pháp luật của người dân, vì vậy vợ và chồng hoàn toàn có quyền lập văn bản thỏa thuận về vấn đề tài sản chung – tài sản riêng trước khi kết hôn hoặc trong thời kỳ hôn nhân nếu có nhu cầu.
Văn bản này cần được công chứng, chứng thực theo quy định để bảo đảm quyền lợi của các bên, tránh phát sinh tranh chấp sau này. Việc công chứng hoặc chứng thực là căn cứ pháp lý quan trọng để vợ hoặc chồng có thể tối ưu quyền của mình cũng như bảo vệ quyền lợi khi có tranh chấp hoặc ly hôn, chia tài sản xảy ra.
Tư vấn pháp lý
Có thể thấy, sổ đỏ chỉ đứng tên một người không mặc nhiên quyền sử dụng đất đất thuộc sở hữu riêng. Trong trường hợp không xác định được tài sản là riêng hay chung khi trên sổ đỏ chỉ đứng tên một người, nếu cần xác minh loại tài sản nhưng kiến thức của bạn về vấn đề này chưa tốt bạn nên nhờ Luật sư tư vấn, hỗ trợ khi cần thiết.
Khi thực hiện giao dịch nhưng chuyển nhượng, tặng cho hay thừa kế hoặc khi có tranh chấp quyền sử dụng đất đều phải xác định rõ chủ sở hữu ban đầu để thực hiện các công việc đúng phần quyền và nghĩa vụ của các bên, đặc biệt với tài sản có giá trị lớn như quyền sử dụng đất, sự tư vấn, hỗ trợ chuyên môn là điều cần thiết.
Nội dung trên Người Hiểu Luật đã chia sẻ với bạn đọc về thông tin sổ đỏ đứng tên vợ thì chồng có quyền gì không? Mong rằng với các thông tin trong bài viết đã giải đáp cho bạn về thông tin mà mình đang tìm kiếm.
