Trong hệ thống pháp luật đất đai, các quy định về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm công bằng và minh bạch trong quản lý nhà nước. Điều 237 Luật Đất đai năm 2024 là một trong những điều khoản thể hiện rõ nguyên tắc này khi quy định cụ thể về quyền khiếu nại, khởi kiện và cơ chế giải quyết đối với các quyết định, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai. Đây không chỉ là công cụ pháp lý giúp người dân bảo vệ quyền lợi khi bị xâm phạm mà còn là cơ sở để nâng cao trách nhiệm, tính minh bạch của các cơ quan quản lý đất đai trong quá trình thực thi công vụ. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đến bạn đọc những thông tin quan trọng và giải đáp những thắc mắc liên quan đến việc giải quyết những khiếu nại, khởi kiện trong vấn đề quản lý đất đai. 

Nội dung chi tiết của Điều 237 Luật Đất đai 2024

Quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai (Khoản 1)

Căn cứ tại khoản 1 Điều 237 Luật Đất đai 2024 đã quy định rõ quyền của người sử dụng đất cũng như những người có quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng đất trong việc khiếu nại hoặc khởi kiện các quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai. Cụ thể, người dân có thể khiếu nại hoặc khởi kiện đối với quyết định hành chính, như: quyết định thu hồi đất, quyết định giao đất, cho thuê đất, hoặc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; đồng thời cũng có quyền phản ánh về hành vi hành chính của cơ quan, cán bộ có thẩm quyền – điển hình là các hành vi chậm trễ trong giải quyết thủ tục hành chính về đất đai hoặc từ chối giải quyết hồ sơ không đúng quy định pháp luật.

Việc quy định quyền khiếu nại, khởi kiện trong Khoản 1 Điều 237 Luật Đất đai 2024 mang nhiều ý nghĩa quan trọng cả về mặt pháp lý lẫn thực tiễn. Trước hết, đây là cơ sở pháp lý vững chắc giúp người sử dụng đất và những người có quyền, nghĩa vụ liên quan có thể tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi bị xâm phạm bởi các quyết định hoặc hành vi hành chính trái pháp luật. Trong bối cảnh đất đai là một loại tài sản đặc biệt có giá trị cao và liên quan mật thiết đến đời sống của người dân, việc bảo vệ quyền lợi của họ là điều hết sức cần thiết.

Bên cạnh đó, quy định này còn tạo ra cơ chế giám sát quyền lực nhà nước, buộc các cơ quan, công chức trong lĩnh vực đất đai phải cẩn trọng, làm việc đúng pháp luật, tránh lạm quyền hoặc gây phiền hà cho người dân. Không chỉ vậy, việc cho phép người dân phản đối các hành vi hành chính thông qua con đường pháp lý chính thống còn góp phần thúc đẩy sự minh bạch, trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước, nâng cao chất lượng phục vụ trong lĩnh vực đất đai. Về lâu dài, điều này giúp giảm thiểu tình trạng khiếu kiện kéo dài, hạn chế bức xúc trong nhân dân và góp phần ổn định xã hội, củng cố niềm tin của người dân vào pháp luật và bộ máy hành chính.

>>Tham khảo: Giải đáp về tranh chấp đất theo luật đất đai 2024

Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại và khởi kiện (Khoản 2) 

Phân tích tại khoản 2 Điều 237 Luật Đất đai 2024 có thể thấy, không chỉ kế thừa tinh thần bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất được quy định tại khoản 1, mà còn cụ thể hóa trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại và khởi kiện trong lĩnh vực quản lý đất đai. Theo đó, các thủ tục khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính về đất đai được thực hiện theo quy định của Luật Khiếu nại 2011 và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một điều và biện pháp thi hành luật khiếu nại.

Trong khi đó, các thủ tục khởi kiện hành chính được thực hiện theo Luật Tố tụng hành chính 2015 và các văn bản liên quan như Nghị định 118/2025/NĐ-CP của Chính phủ về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng dịch vụ công quốc gia và các Nghị định liên quan khác. 

Việc dẫn chiếu đến các văn bản pháp luật chuyên ngành như vậy có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và minh bạch trong quá trình thực hiện quyền khiếu nại, khởi kiện của người dân và tổ chức. Đồng thời, quy định này tạo ra một cơ chế pháp lý minh bạch, rõ ràng và dễ tiếp cận, góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan hành chính và cơ quan tài phán.

Có thể đánh giá rằng, việc quy định rõ ràng về trình tự, thủ tục cũng có tác dụng giảm tải áp lực khiếu kiện vượt cấp, kéo dài hoặc gây mất trật tự xã hội, góp phần duy trì ổn định xã hội và bảo đảm an ninh trong lĩnh vực phức tạp như đất đai. Đây chính là nền tảng để xây dựng một cơ chế giải quyết tranh chấp đất đai hiệu quả, công bằng và bền vững.

Thu thập, bảo quản, sử dụng và lưu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan đến khiếu nại (Khoản 3) 

Khoản 3 Điều 237 Luật Đất đai 2024 quy định rõ về việc thu thập, bảo quản, sử dụng và lưu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan đến quá trình giải quyết khiếu nại trong quản lý đất đai, nhằm đảm bảo tuân thủ theo quy định của Luật Khiếu nại 2011. Theo đó, các cơ quan có thẩm quyền khi tiếp nhận và xử lý khiếu nại phải thực hiện đầy đủ và đúng quy trình các hoạt động liên quan đến hồ sơ như: thu thập đầy đủ tài liệu có liên quan đến nội dung khiếu nại; bảo quản tài liệu trong điều kiện an toàn; sử dụng đúng mục đích, đúng phạm vi; và lưu trữ hồ sơ khoa học, hợp lý. 

Có thể thấy, quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác, minh bạch và khách quan trong quá trình giải quyết khiếu nại. Việc quản lý hồ sơ một cách khoa học không chỉ giúp cơ quan giải quyết có đầy đủ cơ sở pháp lý để đưa ra kết luận đúng đắn, mà còn tránh tình trạng thất lạc, hư hỏng hoặc sai lệch thông tin, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Đồng thời, đây cũng là cách để nâng cao trách nhiệm và hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính, góp phần xây dựng một nền quản lý đất đai minh bạch và công bằng hơn.

Điểm mới của Điều 237 Luật Đất đai 2024 so với Điều 204 Luật Đất đai 2013

Tại pháp luật đất đai năm 2013, cụ thể tại Điều 204 cũng quy định cụ thể về vấn đề giải quyết khiếu nại, khiếu kiện về đất đai. Đưa ra phân tích có thể đánh giá rằng, Điều 237 Luật Đất đai 2024 về cơ bản đã kế thừa đầy đủ và nhất quán nội dung từ Điều 204 Luật Đất đai 2013, đặc biệt là về quyền của người sử dụng đất, cũng như người có quyền và nghĩa vụ liên quan trong việc khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai.

Việc tiếp tục dẫn chiếu đến Luật Khiếu nại và Luật Tố tụng hành chính cho thấy sự ổn định và thống nhất trong hệ thống pháp luật, đảm bảo cơ sở pháp lý rõ ràng cho quá trình thực hiện và giải quyết các tranh chấp hành chính về đất đai. Tuy nhiên, điểm mới nổi bật ở Điều 237 Luật Đất đai 2024 là việc bổ sung khoản 3 quy định về việc thu thập, bảo quản, sử dụng và lưu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan đến giải quyết khiếu nại. Đây là một nội dung mang tính thực tiễn cao, góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của cơ quan hành chính, đồng thời bảo đảm việc quản lý hồ sơ được thực hiện một cách khoa học, chính xác và hiệu quả. Việc bổ sung này cũng thể hiện xu hướng hoàn thiện pháp luật theo hướng chi tiết hóa quy trình, tạo thuận lợi cho người dân trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và góp phần xây dựng nền hành chính đất đai minh bạch, chuyên nghiệp hơn.

Nội dung trên là thông tin cung cấp về vấn đề “Điều 237 Luật Đất đai 2024”. Hãy để chúng tôi luôn được đồng hành cùng bạn trong những chặng đường pháp lý nếu bạn gặp khó khăn và cần sự tư vấn hỗ trợ. Vui lòng liên hệ với chúng tôi qua các kênh thông tin dưới đây.

Thông tin liên hệ:

• 90 Mẹ Thứ, Phường Điện Bàn, Thành phố Đà Nẵng.
• Số điện thoại (zalo/ viber, whatsapp): 0389 363 716
• Email: vanphongnguoihieuluat@gmail.com
• Fanpage:facebook.com/nguoihieuluat
• Website: nguoihieuluat.com