Hiện nay, không ít trường hợp người dân vì không chịu di dời khi nhà nước có chủ trương thu hồi đất dẫn tới việc phải thực hiện việc cưỡng chế. Tuy nhiên một số người thắc mắc khi thực hiện cưỡng chế thì chi phí cưỡng chế thu hồi đất do ai chịu trách nhiệm chi trả?”. Hãy cùng Người Hiểu Luật giải đáp thắc mắc này dựa trên các quy định của pháp luật hiện hành.

Cơ sở pháp lý về cưỡng chế thu hồi đất

Để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, quy hoạch đất đai, các cơ quan nhà nước thường xem xét đưa ra các quyết định thu hồi đất phục vụ lợi ích chung. Nhưng không phải tất cả người dân đều đồng ý với tự nguyện thực hiện quyết định đó, trong trường hợp này Nhà nước sẽ thực hiện cưỡng chế thu hồi đất. 

Trong quá trình cưỡng chế thu hồi đất cơ quan nhà nước sẽ sử dụng các biện pháp phù hợp để người dân trả lại quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất theo quyết định thu hồi đất. Như vậy, có thể xác định cưỡng chế thu hồi đất là hoạt động “cưỡng ép” người dân trao trả đất, trả lại quyền sử dụng đất lại cho Nhà nước khi người dân không tự nguyện thực hiện quyết định thu hồi đất theo quy định.

Cưỡng chế thu hồi đất là hoạt động buộc người dân phải thực hiện theo quyết định thu hồi đất. Khi thực hiện cưỡng chế thu hồi đất phải đáp ứng tất cả các điều kiện sau:

• Người dân có đất bị thu hồi không thực hiện theo quyết định thu hồi đất mặc dù đã được UBND – UB Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi có đất; Cơ quan quản lý đất đai hoặc tổ chức, đơn vị có trách nhiệm hỗ trợ tái định cư, bồi thường vận động, thuyết phục theo quy định. 
• Đã niêm yết công khai quyết định về việc cưỡng chế thu hồi đất đã tại UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung nơi có đất (nhà văn hóa thôn, ấp, làng, xã,…);
• Hoạt động cưỡng chế được tiến hành sau khi quyết định cưỡng chế thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành;
• Phải đảm bảo người dân có đất bị thu hồi đã nhận được quyết định cưỡng chế thu hồi đất hiệu lực thi hành (Trừ trường hợp vắng mặt khi đưa quyết định hoặc từ chối nhận quyết định).

>>Tham khảo: Khi nào có thể thực hiện cưỡng chế thu hồi đất?

Ai phải chịu chi phí cưỡng chế thu hồi đất?

Căn cứ vào khoản 3 Điều 27 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, chi phí cưỡng chế thu hồi đất sẽ được tính vào:

• Vốn đầu tư của dự án: Trong trường hợp giao đất không thu tiền sử dụng đất, giao-cho thuê đất nhưng được miễn nộp tiền sử dụng đất và  tiền thuê đất;
• Quỹ phát triển đất: Trong trường hợp Nhà nước thực hiện thu hồi đất để tạo quỹ đất sạch phục vụ việc giao, cho thuê đất thông qua hình thức đấu giá;
• Tiền sử dụng đất và tiền thuê đất của nhà đầu tư: Trong trường hợp nhà đầu tư đã tự nguyện ứng trước tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Như vậy, ta có thể thấy tùy vào từng trường hợp khác nhau nguồn kinh phí để chi trả cho việc thực hiện cưỡng chế thu hồi đất cũng có sự khác biệt.

Chi phí cưỡng chế thu hồi đất bao gồm những gì?

Căn cứ khoản 5 Điều 27 Nghị định 88/2024/NĐ-CP bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Khi cưỡng chế thu hồi đất cần phải chi trả các khoản chi phí sau:

• Chi phí thông báo, đăng tin tuyên truyền vận động người dân tự nguyện trả lại quyền sử dụng đất theo quyết định cưỡng chế thu hồi đất;
• Chi phí mua hoặc thuê nguyên vật liệu, thiết bị bảo vệ, y tế, phòng chống cháy nổ và các dụng cụ khác phục vụ cho việc thực hiện cưỡng chế thu hồi đất;
• Chi phí thực hiện tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất;
• Chi phí di chuyển người dân (người bị thu hồi đất và người có liên quan) ra khỏi thửa đất bị cưỡng chế thu hồi;
• Chi phí niêm phong, phá, tháo dỡ, vận chuyển tài sản ra khỏi thửa đất bị thu hồi;
• Chi phí thuê nhân công, phương tiện và nơi bảo quản tài sản khi người dân không thanh toán (và các khoản chi phí thực tế hợp pháp để bảo quản tài sản khi cưỡng chế thu hồi đất);
• Chi cho việc chụp ảnh, quay phim làm minh chứng khi cưỡng chế theo quy định pháp luật;
• Chi phí để bảo vệ, chống việc người dân tái chiếm đất sau khi cưỡng chế thu hồi đất đến thời điểm giải phóng mặt bằng xong;
• Chi phí khác hợp lý, hợp pháp liên quan trực tiếp đến việc cưỡng chế thu hồi đất.

Ngoài ra, còn có các khoản tiền lương, khoản đóng góp theo tiền lương và khoản phụ cấp lương theo quy định của đơn vị, tổ chức cưỡng chế thu hồi đất theo cơ chế tài chính của tổ chức đó. Mặc khác, các khoản chi phí đảm bảo cho việc cưỡng chế thu hồi đất thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách và đầu tư công.

>>Xem ngay: Mức phạt khi chống đối cán bộ thu hồi đất

Quy trình, thủ tục cưỡng chế thu hồi đất

B1: Thành lập Ban cưỡng chế thu hồi đất 

Chủ tịch UBND cấp huyện sẽ đưa ra quyết định thành lập Ban cưỡng chế thu hồi đất. Thành phần của Ban cưỡng chế bao gồm: Trưởng ban là Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp huyện; Đại diện lãnh đạo UBND cấp xã nơi có đất thu hồi đất là thành viên (ngoài ra còn có các thành viên do Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định); Đại diện các tư pháp, thanh tra, tài nguyên và môi trường, xây dựng; Và Đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

B2: Vận động, thuyết phục 

Ban cưỡng chế tiến hành vận động, thuyết phục, đối thoại với người dân có đất bị thu hồi chấp hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất. 

Khi họ chấp nhận thực hiện theo quyết định cưỡng chế thì Ban cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành đó. Và người dân có trách nhiệm bàn giao, trả đất cho Nhà nước trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày lập biên bản.

B3: Cưỡng chế thu hồi đất

Nếu người dân có đất bị thu hồi tự nguyện chấp nhận quyết định cưỡng chế thì Ban cưỡng chế thu hồi đất tổ chức tiến hành cưỡng chế. Trong quá trình này, phải có sự tham gia của đại diện UB Mặt trận tổ quốc Việt Nam cấp huyện.

Ban cưỡng chế cưỡng chế thu hồi đất, buộc người có đất bị thu hồi và người có liên quan phải ra khỏi thửa đất bị cưỡng chế thu hồi hoặc yêu cầu họ tự chuyển tài sản ra khỏi thửa đất cưỡng chế thu hồi.

Nếu không thực hiện thì Ban cưỡng chế tự di chuyển người bị cưỡng chế, người có liên quan và tài sản của họ ra khỏi thửa đất bị cưỡng chế thu hồi. 

Nội dung trên Người Hiểu Luật đã chia sẻ với bạn đọc các nội dung liên quan tới việc chi phí cưỡng chế thu hồi đất ai chịu và các thông tin liên quan khác. Mong rằng qua bài viết trên đã giải đáp được nhu cầu bạn đọc đang tìm kiếm.