Nguồn gốc sử dụng đất là thông tin quan trọng giúp xác định lịch sử và quá trình hình thành của một thửa đất. Nó cung cấp các chi tiết về cách thức thửa đất đó được tạo ra, có thể thông qua các phương thức như giao đất, chuyển nhượng, thừa kế, đất cấp từ các dự án tái định cư, hoặc đất do nhà nước cấp cho các cá nhân và tổ chức. Việc nắm rõ nguồn gốc sử dụng đất sẽ giúp người sử dụng đất và các cơ quan chức năng hiểu rõ về tình trạng pháp lý của thửa đất, cũng như quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc sở hữu và sử dụng đất.

16 trường hợp xác định nguồn gốc sử dụng đất

Tại khoản 9 Điều 8 Thông tư số 10/2024/TT-BTNMT đã quy định cách xác định nguồn gốc sử dụng đất, cụ thể là 16 trường hợp sau:

Sổ đỏ được ghi “Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất” trong trường hợp người sử dụng đất được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất;

Sổ đỏ ghi là “”Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất” trong trường hợp người sử dụng đất được nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất (bao gồm cả trường hợp giao đất qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất, mua căn hộ chung cư, hoặc khi Ban quản lý khu công nghệ cao, khu kinh tế giao lại đất, cũng như các trường hợp được miễn hoặc giảm nghĩa vụ tài chính);

Sổ đỏ ghi là “Nhà nước cho thuê đất trả tiền một lần” trong trường hợp người sử dụng đất được nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê (bao gồm cả trường hợp thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, thuê đất từ Ban quản lý khu công nghệ cao, khu kinh tế, hoặc trường hợp được công nhận quyền sử dụng đất theo hình thức thuê đất trả tiền một lần và các trường hợp được miễn hoặc giảm nghĩa vụ tài chính);

Sổ đỏ ghi là “Nhà nước cho thuê đất trả tiền hằng năm” trong trường hợp được nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất hằng năm (bao gồm cả trường hợp thuê đất qua đấu giá quyền sử dụng đất, thuê đất từ Ban quản lý khu công nghệ cao, khu kinh tế, hoặc trường hợp công nhận quyền sử dụng đất theo hình thức trả tiền thuê hàng năm và các trường hợp được miễn hoặc giảm nghĩa vụ tài chính);

Sổ đỏ ghi là “Công nhận QSDĐ như giao đất có thu tiền sử dụng đất” trong trường hợp được nhà nước công nhận quyền sử dụng đất và người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất, bao gồm cả hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất vào mục đích phi nông nghiệp theo chế độ giao đất có thu tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai, nhưng không phải nộp tiền hoặc được miễn, giảm nghĩa vụ tài chính;

Sổ đỏ ghi là “Công nhận QSDĐ như giao đất không thu tiền sử dụng đất” trong trường hợp được nhà nước công nhận quyền sử dụng đất mà người sử dụng đất không phải nộp tiền sử dụng đất;

Đồng thời, trong một số trường hợp dưới đây thì sổ đỏ được cấp phải ghi nguồn gốc sử dụng đất như trên sổ đỏ được cấp lần đầu:

Trường hợp tách hoặc hợp thửa đất, cấp Giấy chứng nhận sau khi thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp, nhưng không thuộc trường hợp Giấy chứng nhận trước đó cấp sai nguồn gốc sử dụng đất, không thực hiện cấp lại hay đổi Giấy chứng nhận và không thay đổi mục đích sử dụng đất và được thể hiện theo quy định tại Thông tư 23/2024/TT-BTNMT;

Trường hợp nhận chuyển quyền sử dụng đất như nhận chuyển đổi, nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, nhận tặng cho, nhận góp vốn;

Trường hợp chuyển nhượng quyền sử dụng đất để sử dụng vào mục đích khác và cần thực hiện thủ tục thay đổi mục đích sử dụng đất;

Trường hợp công nhận quyền sử dụng đất đối với đất có nguồn gốc từ việc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp của người khác mà đất này thuộc hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai; 

Trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất và người sử dụng đất vẫn phải nộp tiền sử dụng đất;

Trường hợp thuê đất hoặc thuê lại đất với hình thức trả tiền một lần cho toàn bộ thời gian thuê của chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng;

Trường hợp thuê đất hoặc thuê lại đất với hình thức trả tiền thuê hàng năm của chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng;

Trường hợp thửa đất có nhiều phần diện tích với nguồn gốc sử dụng đất khác nhau;

Trường hợp đăng ký đối với đất đang sử dụng nhưng người sử dụng đất không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và không yêu cầu cấp Giấy chứng nhận, hoặc không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận; 

Trường hợp đăng ký đất được Nhà nước giao cho người sử dụng đất để quản lý.

>>Tham khảo: Rủi ro khi cho người khác mượn sổ đỏ vay ngân hàng là gì?

Thông tin nguồn gốc sử dụng đất thể hiện ở đâu trong sổ đỏ?

Trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), thông tin về nguồn gốc sử dụng đất thường được ghi ở “Mục 2 – Thông tin về quyền sử dụng đất“. Thông tin này có thể xuất hiện trong phần “Ghi chú” hoặc “Diện tích đất“, tùy theo từng trường hợp cụ thể.

Các nguồn gốc sử dụng đất có thể bao gồm:

• Chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
• Được cấp đất từ Nhà nước.
• Được giao đất bởi các cơ quan nhà nước.
• Đất có nguồn gốc từ thừa kế hoặc tặng cho.

Trong một số trường hợp, mục này có thể nêu rõ nguồn gốc của đất, chẳng hạn như đất được cấp theo hình thức giao đất không thu tiền, đất được công nhận quyền sử dụng, hoặc đất chuyển nhượng từ chủ sở hữu trước đó.

Nội dung tham khảo:

• Điều kiện cấp sổ đỏ cho đất không có giấy tờ
• Cách cấp sổ đỏ cho đất có giấy tờ

Ý nghĩa của nguồn gốc sử dụng đất

Nguồn gốc sử dụng đất có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ của người sử dụng đất, cũng như trong việc quản lý, bảo vệ tài nguyên đất đai. Cụ thể, ý nghĩa của nguồn gốc sử dụng đất bao gồm:

Trước hết, việc ghi rõ nguồn gốc sử dụng đất trong Giấy chứng nhận giúp cả Nhà nước và người sử dụng đất hiểu rõ quyền sử dụng của mình và cách thức hình thành thửa đất. Ví dụ, nếu Giấy chứng nhận ghi “Công nhận QSDĐ như giao đất có thu tiền sử dụng đất”, người sử dụng đất sẽ biết rằng thửa đất đó đã được Nhà nước công nhận và yêu cầu nộp tiền sử dụng đất.

Thứ hai, việc ghi rõ nguồn gốc sử dụng đất cũng giúp người sử dụng hiểu rõ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Ví dụ, nếu nguồn gốc là “Nhà nước cho thuê đất trả tiền hàng năm”, người sử dụng đất chỉ có quyền sử dụng đất theo hợp đồng thuê và không được phép chuyển nhượng. Đồng thời, họ cũng hiểu rõ quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Ngược lại, nếu nguồn gốc là “Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất”, người sử dụng đất sẽ có quyền chuyển nhượng, thừa kế và được bồi thường đầy đủ khi đất bị thu hồi.

Thứ ba, khi có tranh chấp về quyền sử dụng đất, việc xác định nguồn gốc sử dụng đất giúp các cơ quan chức năng giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền lợi của các bên và xác định rõ ràng quyền sở hữu hợp pháp.

Thứ tư, nguồn gốc sử dụng đất giúp đảm bảo đất sử dụng đúng mục đích xác định đất đó có được sử dụng đúng mục đích hay không, chẳng hạn như đất nông nghiệp, đất ở, đất công nghiệp, hay đất thương mại, từ đó tránh tình trạng lạm dụng hoặc sử dụng đất sai mục đích.

Thứ năm, góp phần vào việc quản lý nhà nước về lĩnh vực đất đai như việc miễn, giảm tiền sử dụng đất, hoặc trong các chương trình quy hoạch và phát triển đất đai.

Thông tin về nguồn gốc sử dụng đất không chỉ giúp làm rõ quá trình chuyển nhượng quyền sở hữu mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến đất đai nếu xảy ra. Vì vậy, việc ghi đầy đủ và chính xác nguồn gốc sử dụng đất là yêu cầu bắt buộc trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng từ pháp lý xác nhận quyền sở hữu và quyền sử dụng đất của cá nhân hay tổ chức, và thông tin về nguồn gốc đất sẽ đảm bảo tính hợp pháp của quyền sở hữu mà người sử dụng đất đang có.